ΑΝΑΛΥΣΗ
Να ωφεληθούν οι καταθέτες από τον ανταγωνισμό Ατένιζα τη γιγαντοαφίσα της Τράπεζας Πειραιώς που έγραφε ότι: «Το ταμιευτήριό σου μπορεί να σε κάνει εκατομμυριούχο» και σκέφθηκα ότι οι κύκλοι της οικονομίας όντως φέρνουν τα πάνω κάτω και αλλάζουν θεαματικά από τη μια μέρα στην άλλη τα δεδομένα, αλλά και τις συμπεριφορές των πολιτών. Οι καταθέτες στις τράπεζες που εδώ και χρόνια «αμείβονταν» με επιτόκια εξευτελιστικά που δεν κάλυπταν ούτε μέρος του πληθωρισμού, παίρνουν τους λίγους τελευταίους μήνες την ετεροχρονισμένη τους εκδίκηση για την αναλγησία των τραπεζών ή μάλλον του διεθνούς πιστωτικού συστήματος. Από τον Αύγουστο πέρυσι, που ο κυκλώνας των επισφαλών στεγαστικών δανείων άρχισε να σαρώνει την τραπεζική αγορά στις ΗΠΑ και οι μεγαλύτερες πολυεθνικές τράπεζες του πλανήτη να καταγράφουν ζημίες, που από μήνα σε μήνα αποκαλύπτονται ακόμη πιο μεγάλες, έχει διαμορφωθεί μία νέα ισορροπία στις σχέσεις των τραπεζών με τους καταθέτες τους, αλλά και τους δανειολήπτες. Τα επιτόκια καταθέσεων και δανεισμού είναι σε ανοδική φάση με πιο εντυπωσιακό στοιχείο το σκέλος των επιτοκίων καταθέσεων, που για μια δεκαετία τουλάχιστον ήταν καθηλωμένα σε επίπεδα κάτω του 1% ή και 2%.
Για να γυρίσουμε στην περίπτωση της χώρας μας, σήμερα το ταμιευτήριο δίνει ένα επιτόκιο γύρω στο 3% και εάν η αγορά είναι λαχειοφόρος, όπως στην περίπτωση της Τράπεζας Πειραιώς, μπορεί όντως να σε κάνει και εκατομμυριούχο, ενώ τα επιτόκια προθεσμίας για τρίμηνη κατάθεση μπορούν να υπερβούν και το 5%. Πώς εξηγείται η άνοδος αυτή όταν το παρεμβατικό επιτόκιο της μεν FED στις ΗΠΑ έχει κατρακυλήσει στο 3,5% (και δεν αποκλείεται ίσως και σήμερα να πέσει κι άλλο) και στην Ευρωζώνη παραμένει σταθερό στο 4%;
Η απάντηση είναι ότι στη χώρα μας, όπως και σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές και ασιατικές, οι εμπορικές τράπεζες ασκούν τα τελευταία χρόνια, για αναπτυξιακούς λόγους, μια επιθετική χρηματοδοτική πολιτική. Τα δάνειά τους τρέχουν με υψηλούς αυξητικούς ρυθμούς και είναι ενδεικτικό ότι η πιστωτική επέκταση τρέχει τα τρία τελευταία χρόνια με ρυθμούς άνω του 20% τον χρόνο, προκειμένου να καλυφθούν οι εγχώριες ανάγκες, αλλά και η θεαματική επέκταση στα Βαλκάνια.
Μέχρι τώρα, οι ελληνικές τράπεζες χρηματοδοτούσαν αυτήν την επιθετική πολιτική δανείων με πόρους που αντλούσαν πρωταρχικά από τις καταθέσεις που εισέρρεαν στα ταμεία τους και δεύτερον, με δάνεια που αντλούσαν είτε εκδίδοντας ομόλογα είτε τιτλοποιώντας στεγαστικά τους δάνεια σε ομόλογα, τα οποία και μεταπωλούσαν σε άλλες τράπεζες. Από τον Αύγουστο όμως του 2007, που ξέσπασε η κρίση στη Subprime αγορά κατοικιών στις ΗΠΑ, οι πωλήσεις τέτοιων ομολόγων δεν είναι πια εφικτές, καθώς οι τράπεζες όλου του κόσμου περνάνε δύσκολες στιγμές, στην αγορά υπάρχει κλίμα δυσπιστίας και καχυποψίας και δεν δανείζουν εύκολα. Ταυτόχρονα και μια άλλη πηγή άντλησης χρήματος για τις ελληνικές τράπεζες, που ήταν ο ενεχυριασμός στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα τίτλων του ελληνικού Δημοσίου, για δανεισμό φθηνού χρήματος, τείνει να εξαντληθεί.
Ετσι, λοιπόν, η μόνη πηγή χρηματοδότησης της αναπτυξιακής τους πολιτικής για τις ελληνικές τράπεζες παραμένει τώρα η πηγή των εγχωρίων καταθέσεων, γι’ αυτό και όλες έχουν αποδυθεί σε μια έντονη διαφημιστική καμπάνια, βελτιώνοντας τις προσφορές σε καλύτερα επιτόκια προκειμένου να προσελκύσουν νέους καταθέτες ή να πάρουν τους παλαιούς από τους ανταγωνιστές τους. Το πρόβλημα της προσέλκυσης νέων καταθέσεων είναι έντονο στις κατ’ εξοχήν επιθετικές τράπεζες, όπως η Eurobank, η Alpha και η Πειραιώς, ενώ η Εθνική, το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο και η Αγροτική έχουν ένα μικρό πλεονέκτημα, αφού λόγω μεγάλου δικτύου αλλά και παράδοσης έχουν καταθέσεις περίπου ίσες με τις χορηγήσεις.
Εκείνο που θα μπορούσε να συστήσει η στήλη είναι να σπεύσουν οι καταθέτες να επωφεληθούν του ενδοτραπεζικού ανταγωνισμού για να απολαύσουν κι αυτοί κάποιων ωφελημάτων που θα καλύψουν τις ζημίες των προηγούμενων ετών. Αλλωστε, όπως προβλέπουν όλοι οι έγκυροι αναλυτές, η πιστωτική κρίση δεν θα παραταθεί επί πολύ. Ισως διαρκέσει και το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, αλλά από το δεύτερο εξάμηνο του 2008 και σε συνδυασμό με την ανάκαμψη της αμερικανικής οικονομίας, η αγορά θα ομαλοποιηθεί και τα επιτόκια θα σταθεροποιηθούν.
kath
